Akademia Kosmicznych Inspiracji

Adresaci: nauczyciele fizyki, przedmiotów z bloku matematyczno-przyrodniczego zatrudnieni w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych oraz inni zainteresowani nauczyciele

PROGRAM KURSU:

ZJAZD NR 1:

17 LUTEGO 2026 ROKU: „KOSMOS Z EKRANU KOMPUTERA”

Wykorzystanie ogólnodostępnych programów i narzędzi komputerowych do nauki astronomii.

Cele:

• Nabycie przez uczestników praktycznych umiejętności obsługi różnego rodzaju programów komputerowych (Stellarium, Celestia).
• Przedstawienie stron z materiałami edukacyjnymi z astronomii (zdjęcia, animacje, filmy).
• Zapoznanie z edukacyjnymi stronami i narzędziami dostępnymi online (Zooniverse, Chromoscope, Microobservatory, If the Moon Were Only One Pixel, NASA Eyes on the Solar System).

Program spotkania:

• Przedstawienie ogólnodostępnych zasobów zdjęć, filmów i animacji edukacyjnych – bazy danych ESO, NASA i ESA; aktualne zdjęcia Słońca z misji SDO i SOHO; najnowsze zdjęcia z łazików marsjańskich.
• Zapoznanie z programami Stellarium i Celestia oraz ćwiczenia praktyczne z ich wykorzystaniem – ruch wsteczny Marsa, wygląd nieba z Księżyca i planet Układu Słonecznego, zmiana pór roku na Ziemi, odległości we Wszechświecie.
• Eksploracja Układu Słonecznego przy pomocy stron NASA Eyes on the Solar System oraz If the Moon Were Only One Pixel.
• Jak pomóc naukowcom w ich badaniach? – wprowadzenie do projektu Zooniverse.
• Wszechświat w różnych barwach i na różnych długościach fal – Microobservatory i Chromoscope.

ZJAZD NR 2:

CZĘŚĆ 1:

27 MARCA 2026 ROKU: LORNETKI I TELESKOPY

Wykorzystanie sprzętu optycznego w edukacji i popularyzacji astronomii.

Cele:

• Nabycie przez uczestników praktycznych umiejętności obsługi różnego rodzaju instrumentów optycznych – lornetek, refraktorów (lunet) i teleskopów zwierciadlanych na różnych rodzajach montaży.
• Nabycie przez uczestników praktycznych umiejętności obsługi smart-teleskopów Seestar.

Program spotkania:

• Wykład wprowadzający „Od Galileusza po współczesne teleskopy”.
• Obserwacje lornetkowe – podstawy obsługi, wykorzystanie statywów, najciekawsze obiekty astronomiczne do obserwacji przez lornetkę.
• Nauka obsługi różnego rodzaju teleskopów – ustawienie teleskopu na montażu azymutalnym, paralaktycznym oraz z systemem goto; okulary, soczewka Barlowa – a powiększenie; ustawienie szukacza.
• Bezpieczne obserwacje Słońca – wprowadzenie do filtrów słonecznych, samodzielne wykonanie filtrów do obserwacji gołym okiem.
• Zapoznanie z teleskopem Seestar – nauka obsługi oraz wykonanie obserwacji (w przypadku dobrej pogody).

 CZĘŚĆ 2:

28 MARCA 2026 ROKU: KOSMICZNA MATEMATYKA I FIZYKA

Cele:

• Wykazanie, jak astronomia wspiera nauczanie matematyki i fizyki.
• Ćwiczenia z pomiarów i analizy danych.

Program spotkania:

• Prezentacja: „Astronomia w liczbach – skale odległości we Wszechświecie”.
• Doświadczenie: pomiar paralaksy w sali.
• Ćwiczenie matematyczne: skala w Układzie Słonecznym – obliczanie proporcji, budowa modeli.
• Ciekawe zadania matematyczne z astronomii skłaniające do refleksji lub robiące efekt “wow”.
• Układy podwójne gwiazd – analiza danych fotometrycznych. Krótkie wprowadzenie oraz wyznaczanie momentu minimum gwiazdy zmiennej zaćmieniowej.

ZJAZD NR 3: 

CZĘŚĆ 1:

24 KWIETNIA 2026 ROKU: WSTĘP DO ASTROFOTOGRAFII

Od smartfona, przez lustrzankę, po robotyczne teleskopy.

Cele:

• Zapoznanie uczestników z podstawami astrofotografii.
• Nabycie przez uczestników praktycznych umiejętności wykonania astrofotografii różnymi narzędziami.

Program spotkania:

• Wprowadzenie: „Fotografia jako klucz do zrozumienia Wszechświata w edukacji i nauce”.
• Warsztaty praktyczne z wykorzystaniem aparatów cyfrowych – czas naświetlania, czułość, ostrość.
• Smartfon jako narzędzie do planowania i wykonywania zdjęć nieba.
• Filtry w astrofotografii – krótki wstęp, praca z komputerem – obróbka przykładowych zdjęć wykonanych w różnych filtrach.
• Zaplanowanie oraz zlecenie obserwacji na 16-calowym teleskopie w Sułkowicach – Bolęcinie – wybór obiektów w Stellarium, biorąc pod uwagę ich widoczność oraz pole widzenia teleskopu. Uczestnicy dostaną zdjęcia mailem, gdy tylko zostaną wykonane (zależnie od pogody).

CZĘŚĆ 2:

25 KWIETNIA 2026 ROKU: WSTĘP DO RADIOASTRONOMII

Odkrywanie Wszechświata niedostępnego dla ludzkiego oka.

Cele:

• Zapoznanie uczestników z podstawami radioastronomii.
• Nabycie przez uczestników praktycznych umiejętności pracy z radioteleskopem.

Program spotkania:

• Wykład wprowadzający: „Radioastronomia – nowe spojrzenie na Wszechświat”.
• Eksploracja Drogi Mlecznej na różnych długościach fal – Chromoscope.net.
• Poznanie elementów radioteleskopu na podstawie niewielkiej anteny satelitarnej oraz wykonanie obserwacji radiowych najbliższego otoczenia, Słońca i satelitów geostacjonarnych.
• Badanie kształtu i rotacji Drogi Mlecznej za pomocą ogólnodostępnego radioteleskopu dydaktycznego Obserwatorium Astronomicznego UJ.
• Rotacja Galaktyki w sali gimnastycznej – ćwiczenie kinestetyczne.

INFORMACJE DODATKOWE:

Z uwagi na fakt, iż w dniach 27 marca oraz 24 kwietnia zaplanowano zajęcia z obserwacją ciemnego nieba, zajęcia rozpoczynają się w godzinach wieczornych, tj. o godz. 19.00. Osoby zainteresowane noclegiem w szkole prosimy o kontakt: Zbigniew Grabowski: 606 232 646.   

Prowadzący: Sebastian Kurowski – asystent naukowo-dydaktyczny w Zakładzie Astronomii Gwiazdowej i Pozagalaktycznej Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, opiekun i pracownik Szkolnego Obserwatorium Astronomicznego w Zespole Szkół Samorządowych w Sułkowicach-Bolęcinie.

Zbigniew Grabowski – założyciel i kierownik Szkolnego Obserwatorium Astronomicznego w Zespole Szkół Samorządowych w Sułkowicach-Bolęcinie, informatyk, pasjonat astronomii.

ZAPISZ SIĘ